Jak wydać książkę w Polsce?

Marzenie o napisaniu i opublikowaniu książki może być dla wielu osób niezwykle inspirujące. Polska ma bogatą tradycję literacką, a autorzy z kraju często zyskują międzynarodowe uznanie. Jeśli chcesz podzielić się swoim talentem i opublikować swoją książkę w Polsce, masz trzy możliwości:

• wydanie książki w tradycyjnym wydawnictwie – wydawnictwo płaci za wszystko,
• wydanie w wydawnictwie typu vanity – część płaci wydawnictwo, a część autor,
• wydanie w formie self-publishingu – za wszystko płaci autor.

Jak nietrudno się domyślić, najtrudniej wydać w tradycyjnym wydawnictwie, a najprościej wydać samemu, choć wiąże się to z wysokimi kosztami i niekiedy gorszą jakością. Dziś skupimy się na opcji pierwszej. Jakie trzeba zatem podjąć kroki, by wydać książkę?

1. Napisz i zredaguj swoją książkę

Pierwszym krokiem jest oczywiście napisanie swojej książki. Pracuj nad tworzeniem niepowtarzalnej fabuły, ciekawych postaci i wyjątkowego stylu pisania. Teraz naprawdę trudno się przebić, dlatego warto poświęcić sporo czasu na zaplanowanie powieści – pisałam o tym tutaj. Po zakończeniu pisania odczekaj najlepiej co najmniej tydzień, a potem zredaguj tekst, wyłapując przy okazji wszelkie błędy, nie tylko językowe, ale też fabularne. Warto poprosić bliskich o ocenę swojego dzieła – w końcu to nasi potencjalni czytelnicy!

2. Przygotuj propozycję wydawniczą

Propozycja wydawnicza to bardzo ważny punkt, od którego może zależeć, czy wydawcy spojrzą na naszego maila, czy nie. Biogram, prócz podstawowych danych kontaktowych, nie powinien zawierać szczegółów z naszego życia, a jedynie to, co może zainteresować wydawcę, czyli np. wygrane w konkursach, publikacje w czasopismach, media społecznościowe i wszelkie inne informacje związane z naszą działalnością. Warto pokazać wydawcy, że działamy, tworzymy i że nie jesteśmy zupełnie anonimowi. A co, jeśli nie masz niczego ciekawego na koncie? Nic straconego! Wówczas napisz parę słów o sobie, o swoich zainteresowaniach i o tym, dlaczego napisałeś taką a nie inną książkę. Nie każdy pisarz działał wcześniej literacko!

Po biogramie skup się na streszczeniu. Wydawcy zazwyczaj oczekują streszczenia na około jedną stronę. To niewiele, ale pokazuje wydawcom, że wiesz, co napisałeś, zaś streszczenie w paru zdaniach może im udowadniać, że fabuła jest zwarta i logiczna. Ponadto wydawcy zazwyczaj nie mają czasu na czytanie kilkustronnicowych opisów. Nie musisz opisywać każdego rozdziału w jednym zdaniu – skup się na podstawach, opisie świata i głównym zamyśle, a potem w jednym/dwóch akapitach opisz w skrócie historię.

Niekiedy wydawcy oczekują jeszcze konspektu, czyli planu całej książki w punktach – tu możesz już zawrzeć więcej szczegółów. Nie zapomnij też o określeniu gatunku i odbiorcy. Warto dodać także jedno zdanie opisujące, czym nasza książka się wyróżnia na tle innych jej podobnych.

3. Zastanów się, do jakich wydawnictw chcesz wysłać książkę

Przejrzyj listy wydawnictw, sprawdź ich ofertę i zastanów się, które wydawnictwa najlepiej odpowiadają Twojej książce. Wiąże się to z dokładnym określeniem gatunku i odbiorcy powieści. Nie wszystkie wydawnictwa wydają fantastykę czy kryminały. Są typowe wydawnictwa dziecięce i młodzieżowe, są takie dla dorosłych, a są też wydawnictwa wydające wszystkie gatunki dla każdego odbiorcy. Warto wysłać książkę do wielu wydawnictw, małych i dużych, by zwiększyć swoje szanse, bo nie ma co się oszukiwać – rzadko kiedy zdarza się, by choć jedna trzecia odpisała na naszą propozycję.

4. Wyślij książkę, uważając na wytyczne

Każde wydawnictwo ma inne wytyczne, zazwyczaj opisane w zakładce „dla autorów”. Żeby było jasne– dziś wysyła się już tylko mailowo. Niektóre wydawnictwa chcą jedynie fragment książki, inne wymagają jej całości, niektóre proszą o koncept, inne chcą tylko krótkie streszczenie. Warto dokładnie przejrzeć wymagania, by mieć pewność, że wydawcy w ogóle spojrzą na naszą propozycję – niedostosowanie się do wytycznych może wiązać się z natychmiastowym odrzuceniem naszej powieści.

5. Czekaj…

Teraz czas na najgorsze – czekanie. Wydawnictwa są zasypywane setkami propozycji tygodniowo. Niektóre odrzucają na wstępie, inne w ogóle omijają, a tylko wybraną część sprawdzają i posyłają dalej. Jeżeli to Twoja pierwsza książka, muszą być jej pewni, bo w końcu inwestują w zupełnie nową osobę, zazwyczaj nikomu nieznaną. Wszystko to wymaga czasu. Przeważnie czeka się 3 miesiące – warto po tym czasie się upomnieć, pytając, czy nasza propozycja do nich dotarła. Mimo to nie możemy już wiele zdziałać. Trzeba uzbroić się w cierpliwość.

6. BUM! Odpisali! Co teraz?

Gdy euforia już za Tobą, teraz przyjrzyj się dokładnie odpowiedzi wydawcy. Dopytuj, jeśli czegoś nie jesteś pewien. Omów szczegóły dotyczące warunków wydania, takie jak tantiemy, terminy i promocja książki. I co bardzo ważne: upewnij się, że zrozumiałeś warunki umowy przed jej podpisaniem. Warto nawet pokusić się o przedstawienie umowy prawnikowi – może on znaleźć kruczki, na które nigdy nie zwróciłbyś uwagi. To kwestia praw autorskich, licencji wyłącznej i niewyłącznej oraz wielu innych szczegółów, o których mało kto ma pojęcie. Kiedy będziesz na sto procent pewny, że wszystko się zgadza i że odpowiadają Ci warunki umowy, czas ją podpisać i rozpocząć dalszy etap!

6. Redakcja, korekta, skład, okładka

Teraz przyszedł moment na pracę redaktorów i korektorów. Nie martw się, nie zmienią nic bez Twojej wiedzy – najpierw redaktor wyśle Ci poprawki, zarówno językowe, jak i fabularne (uwaga, może ich być dużo, nawet jeśli piszesz bardzo poprawnie!), a gdy je zaakceptujesz, przyjdzie czas na pracę korektora, który wykryje różne literówki, przecinki i inne błędy. Po ewentualnej drugiej korekcie tekst będzie gotowy. Książka może iść do druku!

Wówczas graficy przygotują propozycję okładki (tu również decydujesz o jej ostatecznym wyglądzie), a potem można wykonać skład. Zazwyczaj powstają książki nie tylko w papierowej wersji, ale też w formie e-booka. A zatem wszystko gotowe! No, prawie.

7. Dystrybucja i promocja książki

Kiedy Twoja książka jest gotowa do wydania, wydawca zajmie się rozesłaniem jej kopii do księgarni i sklepów internetowych. Tym nie musisz się martwić. Z Twojej strony możesz, a nawet musisz podjąć działania związane z promocją. Jest wiele opcji. Możesz stworzyć treści na swojej stronie internetowej lub blogu, założyć profile na mediach społecznościowych i angażować się w społeczność czytelniczą.

Organizowanie spotkań autorskich, udział w targach książki i skorzystanie z recenzji czy rekomendacji innych autorów może również pomóc w zwiększeniu widoczności Twojej książki. Wiąże się to czasem z odpowiednim budżetem, jednak decyzja zależy od Ciebie i od tego, jak bardzo zależy Ci na rozgłosie.

Po wydaniu książki można, ale nie trzeba sprawdzać reakcje czytelników. Nie można oczekiwać jedynie pozytywnych komentarzy, bo to niemal niemożliwe. Mimo to warto poznać reakcję czytelników na naszą książkę, by wiedzieć, że już teraz warto zabierać się za kontynuację lub też że czas napisać coś zupełnie nowego.

Długa droga wydawnicza

Oczywiście to tylko skrót drogi wydawniczej, jaką trzeba przejść, by nasza książka została opublikowana. Z każdym wydawnictwem jest nieco inaczej. Choć sama nie wydałam jeszcze książki, wiem to wszystko ze studiów pisarskich. Jeśli tylko masz jakieś pytania, chcesz wysłać do sprawdzenia propozycję wydawniczą, napisz do mnie, a postaram się pomóc. Zapraszam też do zajrzenia do moich fragmentów powieści.

Życzę  powodzenia w wydaniu książki! I nie zrażaj się: może nie uda się za pierwszym razem, ale za piątym już tak!

Dowiedz się też więcej o prawach autora książki oraz o umowie wydawniczej.