Ile kosztuje wydanie książki? Analiza modeli self-publishingu w Polsce

Wydanie książki na własny koszt niejedno ma imię. Można samodzielnie znaleźć redaktora, korektora, grafika i drukarnię, a później zająć się sprzedażą. Można też skorzystać z wydawnictwa, które automatyzuje część procesu, albo z firmy przejmującej większość obowiązków związanych z przygotowaniem i dystrybucją publikacji. Jak wybrać dobrze? Najlepiej rozpocząć od pytania: co dostaję w ramach wydanych pieniędzy i jakie koszty mogą pojawić się później?

Self-publishing a inne modele

W najprostszym ujęciu self-publishing oznacza, że autor sam staje się wydawcą. Zachowuje prawa do książki, finansuje jej przygotowanie i decyduje o tym, jak oraz gdzie zostanie wydana. Nie musi jednak wykonywać wszystkich prac samodzielnie – może zlecić redakcję, skład czy druk zewnętrznym specjalistom.

To rozwiązanie daje dużą kontrolę, ale oznacza również sporo obowiązków, a napisanie powieści jest jedynie początkiem przygody. Autor musi zorganizować produkcję, sprzedaż, wysyłkę, obsługę klientów i promocję.

To poniekąd przeciwieństwo wydawnictwa tradycyjnego, w którym pisarz kosztów nie ponosi, a wszystkim zajmuje się samo wydawnictwo. Niestety: około 90% nadesłanych maszynopisów zostaje odrzuconych, co wynika nie tyle z oceny ich wartości literackiej, ile przede wszystkim ze spekulacyjnego ryzyka komercyjnego [9]

Więcej przeczytasz w artykule: Co to jest self-publishing?

Kolejną opcją jest model hybrydowy (subsydiowany) – rozwiązanie pośrednie, w którym autor finansuje część kosztów wydania, a wydawca przejmuje określone obowiązki związane z przygotowaniem, publikacją i sprzedażą książki. Zakres kosztów, praw i obowiązków zależy jednak od konkretnej umowy.

Jeszcze czym innym jest wydanie usługowe (vanity press), w którym autor płaci za proces wydawniczy, a firma zajmuje się jego organizacją i realizacją. Autor nie musi więc samodzielnie koordynować wszystkich etapów, ale finansowanie publikacji pozostaje po jego stronie. To często wiąże się z dużymi kosztami.

Osobną kwestią jest sposób drukowania książki. Jednym z rozwiązań są platformy print-on-demand (POD). W tym modelu książka jest drukowana dopiero po złożeniu zamówienia, dzięki czemu autor nie musi od razu finansować kilkuset czy tysiąca egzemplarzy. Ceną za to jest zazwyczaj wyższy koszt jednostkowy druku.

Ofert jest sporo, dlatego sama nazwa modelu niewiele mówi. Przejdźmy zatem do konkretów związanych z finansami!

Ile pieniędzy trzeba przygotować na wydanie książki?

Za punkt odniesienia weźmiemy kalkulację dla książki liczącej 400 tys. znaków ze spacjami, czyli około 10 arkuszy po 40 tys. znaków, i drukowanej w nakładzie 1000 egzemplarzy. W jednym z zestawień (blog Born to Create) koszt redakcji oszacowano na 3300–4500 zł netto, korekty na 1700–3300 zł, składu na 1500–2500 zł, projektu okładki na 300–2000 zł, konwersji na 100–250 zł, a druku na 6000–10 000 zł. Łącznie daje to 12 900–22 550 zł netto. [1]

Ta liczba może wiele mówić, ale nie należy traktować jej jako ceny rynkowej wydania książki. Jest to po prostu przykładowa kalkulacja pokazująca, z czego może składać się budżet publikacji.

Podobny obraz daje inne zestawienie (wydawnictwo Novae Res), w którym dla powieści o objętości około 300 stron i nakładzie 500–1000 egzemplarzy oszacowano koszt wydania w modelu subsydiowanym na 8–25 tys. zł. [4] Jak widzimy, zakres ceny jest bardzo szeroki.

Skąd wynika różnica między tymi kwotami? Niekoniecznie musi chodzić o to, że jedna oferta jest tania, a druga droga. W grę wchodzi różny zakres prac, inny nakład czy rodzaj promocji.

Dlatego przy porównywaniu ofert warto rozbić cenę na:

• redakcję,
• korektę,
• korektę po składzie,
• skład,
• projekt okładki,
• przygotowanie e-booka,
• druk,
• magazynowanie,
• dystrybucję,
• promocję,
• ewentualne dodruki.

Sama redakcja i korekta mogą kosztować kilka tysięcy złotych

Druk jest sporym kosztem, ale zanim książka trafi do drukarni, trzeba jeszcze przygotować odpowiednio sam tekst – bez tego ani rusz.

W aktualnym cenniku Poradni Redakcyjnej redakcja beletrystyki kosztuje 220–380 zł za arkusz, korekta 120–160 zł, a korekta po składzie kolejne 100–140 zł. Jeden arkusz autorski to 40 tys. znaków ze spacjami. [5]

Przy 10 arkuszach daje to:

• redakcja: 2200–3800 zł
• korekta: 1200–1600 zł
• korekta po składzie: 1000–1400 zł

Czyli razem 4400–6800 zł.

To tylko przykład. Cenniki usług redakcyjnych są bardzo zróżnicowane, a koszt zależy między innymi od jakości tekstu, jego gatunku czy też zakresu ingerencji.

Nakład: im więcej książek, tym taniej, ale nie zawsze najlepiej

Duży nakład ma jedną oczywistą zaletę: koszt wydrukowania pojedynczego egzemplarza spada.

Według jednej z aktualnych kalkulacji (od Imker) druk offsetowy 500–1000 egzemplarzy kosztuje około 3–10 tys. zł, co daje mniej więcej 6–10 zł za egzemplarz przy większym nakładzie. Druk na żądanie to z kolei około 15–25 zł za egzemplarz. [2]

Na pierwszy rzut oka większy nakład wygląda więc korzystniej. Jeśli jednak autor wydrukuje 1000 książek, a sprzeda tylko 200, niska cena jednostkowa traci na znaczeniu. Pozostałe egzemplarze trzeba przechować, zapakować i wysłać, a przede wszystkim znaleźć na nie kupujących.

To właśnie podstawowe ryzyko self-publishingu: zamrożenie pieniędzy w nakładzie.

Przy mniejszej partii koszt pojedynczej książki może być wyższy, jednakże autor nie musi przynajmniej od razu wydawać kilkunastu tysięcy złotych na produkcję egzemplarzy, których sprzedaż jest dopiero planowana.

Druk na żądanie rozwiązuje część tego problemu. Książka powstaje dopiero wtedy, gdy ktoś ją zamówi, więc nie trzeba przechowywać dużego zapasu. Z drugiej strony wyższy koszt jednostkowy zmniejsza marżę na każdym egzemplarzu.

Nie ma tu złych ani dobrych odpowiedzi, a już na pewno jednego idealnego rozwiązania. Jeśli autor ma już społeczność, przedsprzedaż albo inne źródło pewnego popytu, większy nakład może mieć sens. Jeżeli natomiast dopiero sprawdza, czy odbiorcy zainteresują się publikacją, mniejsza partia na początek zdecydowanie ograniczy ryzyko.

Promocja książki, czyli…?

Promocja może obejmować reklamę w mediach społecznościowych, przygotowanie materiałów prasowych, wysyłkę egzemplarzy recenzenckich, kontakty z mediami, działania reklamowe czy udział w wydarzeniach. Każde z tych działań ma inną wartość i koszt, więc przy kalkulacjach najlepiej zadać sobie następujące pytania:

Co konkretnie zostanie zrobione? Kiedy? W jakich kanałach? Jak długo będą prowadzone działania? Kto odpowiada za ich realizację?

Dla przykładu, artykuł sponsorowany w dużym portalu może kosztować 3000 zł, a patronat większego portalu wraz z podstawowym wsparciem reklamowym: 8000–12 000 zł. [4]

Pamiętajmy, że promocja książki nie kończy się na działaniach wydawcy. Autor może, a nawet powinien budować własną społeczność poprzez media społecznościowe, newsletter, spotkania autorskie, stronę internetową czy współpracę z innymi twórcami. W przypadku self-publishingu jest to wręcz jeden z najważniejszych elementów całego modelu.

Czas wydania też ma swoją cenę

Kolejnym parametrem, który warto porównać, jest czas potrzebny na przeprowadzenie całego procesu wydawania książki. Tradycyjna ścieżka wydawnicza trwa zazwyczaj od 12 do 24 miesięcy, natomiast w modelu subsydiowanym/vanity to około 4–9 miesięcy. Zautomatyzowane platformy POD mogą skrócić ten proces nawet do 48 godzin–3 tygodni. [1][3]

Dla porównania Pan Wydawca deklaruje standardowy czas realizacji wynoszący około 90 dni kalendarzowych, liczonych od akceptacji manuskryptu do wprowadzenia książki na rynek. [7]

Te widełki traktujmy orientacyjnie. Czas zależy między innymi od zakresu prac nad tekstem, liczby etapów redakcyjnych i korekt, przygotowania składu oraz organizacji samej publikacji. Kilka dni potrzebnych na techniczne opublikowanie pliku to przecież coś zupełnie innego niż kilka miesięcy poświęconych na przygotowanie książki od strony redakcyjnej i produkcyjnej.

Warto też sprawdzić, od którego momentu liczony jest termin. Najbardziej użyteczna jest informacja o czasie od akceptacji kompletnego materiału do wejścia książki do sprzedaży oraz zapis takiego terminu w umowie wydawniczej.

Jak wygląda model Pan Wydawca?

Wartym uwagi modelem wydawniczym jest wspomniana wcześniej oferta Pana Wydawcy. Wydawnictwo zakłada bowiem kilka rozwiązań mających ograniczyć początkowe ryzyko finansowe autora. Jednym z nich jest druk książek partiami zamiast jednorazowego finansowania dużego nakładu. Autor nie ponosi osobnej opłaty za kolejne dodruki, a koszty następnych partii są pokrywane z bieżącej sprzedaży. [6]

Jeśli chodzi o prawa do książki, w modelu Pana Wydawcy autor zachowuje autorskie prawa majątkowe, a wydawnictwu udzielana jest czasowa licencja na publikację i sprzedaż.

Kolejnym wartym uwagi elementem są comiesięczne rozliczenia sprzedaży. To szczególnie przydatne dla autora, który sam prowadzi działania promocyjne i chce na bieżąco znać efekty. Oferta obejmuje również dystrybucję ogólnopolską, a książka może być wydana zarówno w wersji drukowanej, jak i elektronicznej.

Wydawca oferuje ciekawy bonus w postaci szkolenia dotyczącego marketingu książki. Składa się ono z dwóch spotkań online po około 1,5 godziny i dotyczy między innymi budowania marki autora oraz sprzedaży książki. [8]

Więcej o ofercie przeczytasz na stronie Pan Wydawca.

Jak porównać oferty wydawnicze?

Jeśli masz przed sobą kilka propozycji, najlepiej nie skupiać się tylko na cenie. Porównaj modele wydawnicze, zadając sobie następujące pytania:

Co sprawdzić	O co zapytać?
Redakcja	Czy w cenie jest pełna redakcja tekstu, czy tylko korekta?
Korekta	Czy w cenie jest korekta przed składem i po składzie?
Skład	Czy skład obejmuje przygotowanie pliku do druku i e-booka?
Okładka	Czy projekt jest indywidualny? Ile wariantów otrzymuje autor?
Druk	Jaki jest pierwszy nakład i koszt egzemplarza?
Dodruki	Kto finansuje kolejne partie?
Magazynowanie	Kto przechowuje niesprzedane książki?
Dystrybucja	W jakich księgarniach i hurtowniach książka będzie dostępna?
Marketing	Jakie kanały i działania promocyjne obejmuje oferta?
Rozliczenia	Jak często autor dostaje raport i wynagrodzenie?
Prawa	Jak długo trwa licencja i jakie prawa obejmuje?
Termin	Ile trwa cały proces i czy termin jest zapisany w umowie?

Co decyduje o opłacalności wydania książki?

Koszt wydania książki może oznaczać bardzo różne rzeczy. W jednej ofercie kilka tysięcy złotych pokryje wyłącznie przygotowanie publikacji, w innej w cenę wliczone będą także druk, dystrybucja czy dodatkowe wsparcie autora. Do tego dochodzą prawa do książki, sposób rozliczania sprzedaży i ryzyko związane z niesprzedanym nakładem.

Dlatego porównując modele wydawnicze, starajmy się patrzeć na cały koszt i zakres odpowiedzialności autora. Dzięki temu zobaczymy, czy niższa cena rzeczywiście oznacza oszczędność, czy po prostu część wydatków i obowiązków została przeniesiona na późniejszy etap.

Dla autora oznacza to również większą wagę przejrzystych warunków współpracy. Konkretna cena, zakres usług, zasady dodruków, dystrybucja, prawa do książki i sposób rozliczania sprzedaży dają znacznie więcej informacji niż sama kwota podana w ofercie.

Źródła:

[1] Born to Create, https://born-to-create.pl/self-publishing/

[2] Imker, https://imker.pl/wiedza/wydac-ksiazke-bez-wydawnictwa/

[3] Author Publishing Guide, https://www.authorpublishingguide.com/sciezki/hybrydowe

[4] Novae Res, https://novaeres.pl/ile-kosztuje-wydanie-ksiazki

[5] Poradnia Redakcyjna, https://poradniaredakcyjna.pl/oferta/cennik

[6] Pan Wydawca, https://panwydawca.pl/

[7] Pan Wydawca, https://panwydawca.pl/jak-wydac-ksiazke/

[8] Pan Wydawca, https://panwydawca.pl/szkolenie-dla-autorow/

[9] jakoszczedzacpieniadze.pl, https://jakoszczedzacpieniadze.pl/self-publishing-finansowy-ninja-case-study-czesc-1