Opowiadanie – jak je napisać?

Mówi się, że trudniej jest napisać opowiadanie niż książkę. Dlaczego? Bo w opowiadaniu nie ma miejsca na zbędne zdania – wszystko musi być możliwie jak najbardziej zwięzłe. Każde słowo ma tu znaczenie, dlatego tak bardzo liczy się konkret. W książce natomiast jest już więcej przestrzeni na czysto rozrywkowe fragmenty lub takie, które nie mają wpływu na fabułę czy bohaterów. Jak zatem dobrze napisać opowiadanie, i to niekoniecznie tylko takie do szkoły?

1. Zrób plan wydarzeń

Plan wydarzeń opowiadania. Brzmi nudno? Być może, ale bez tego łatwo się pogubić w trakcie pisania. Jeżeli masz już pomysł i pójdziesz na żywioł, może wyjść z tego coś dobrego, jednak istnieje duże prawdopodobieństwo, że całość się po prostu „rozlezie”. Długi początek i przyspieszenie na końcu? A może jedno zdanie wprowadzenia, szybkie przejście do rozwinięcia i końcówka na kilka stron? To raczej dobrze nie wróży. Z planem wydarzeń jesteśmy w stanie łatwiej rozłożyć równomiernie tekst. Co więcej, nie popłyniemy przy opisach czy dialogach, które nie mają tak dużego znaczenia.

Płynne przechodzenie od jednego punktu do drugiego to już pół sukcesu! Nie zapominajmy też o dobrym pierwszym zdaniu czy akapicie opowiadania – dobrze jest zainteresować czytelnika już na samym początku.

2. Dobrze przemyśl bohaterów

Kasia, Basia i Joasia, wszystkie trzy to blondynki, a każda z nich jest miła i mądra. I co? I nic, same nudy! Opowiadanie w przeciwieństwie do książki jest krótkie i nie ma tu miejsca na powolne wprowadzanie bohaterów. Każdy z nich musi się wyróżniać. Liczy się wszystko – imiona, wygląd, a zwłaszcza charakter, czyli nie tylko same zalety, ale też wady, lęki oraz motywacje. Jeżeli bohaterów jest mało, każdy z nich może być bardziej rozbudowany, jeśli jednak więcej – trzeba zrobić to tak, by nie mylili się czytelnikowi.

Duży nos, sarkastyczny sposób wypowiadania się, a może przesadna dziecinność? Wszystko, wydaje się nietypowe, będzie mogło zdać egzamin! Nie zapominajmy też o konsekwencji: przemyślany bohater to taki, który jest wiarygodny, a jego działania i sposób zachowania pasują do jego osobowości.

3. Bądź konsekwentny

Jeśli zdecydujesz się na pisanie w czasie przeszłym w pierwszej osobie, to trzymaj się tego postanowienia do samego końca. Nie ma nic gorszego niż przeskakiwanie między jedną narracją a drugą, chyba że naprawdę jest to celowe. Jeżeli piszesz z perspektywy bohatera mową pozornie zależną, to musisz pamiętać, że nie może on wiedzieć, co się wydarzy w przyszłości. Inaczej gdy bohater opowiada coś, co już się wydarzyło – wówczas dobrze jest zaznaczyć to na samym początku, by nie wzbudzać żadnych wątpliwości. Jedynie narrator wszechwiedzący może pozwolić sobie na manewrowanie przedstawianymi informacjami.

4. Uważaj na styl i język

Nietrudno się domyślić, że w opowiadaniu dla dzieci przekleństwo czy nieuzasadniona przemoc to rzecz niestosowna. Ale nie tylko w tym przypadku trzeba uważać na sposób pisania. Wiele zależy od gatunku opowieści. Dostosowanie stylu do opowiadania historycznego czy science fiction to często podstawa, by napisać dobry, wiarygodny tekst. Odpowiednie dobranie imion, specyficzny sposób wypowiadania się bohaterów czy zastosowanie neologizmów bądź archaizmów to tylko kilka ważnych elementów, o których należy pamiętać. Inaczej też napiszemy opowiadanie obyczajowe przeznaczone dla młodzieży, a inaczej takie dla miłośników hard fantasy. Dostosowanie stylu i języka do gatunku oraz odbiorcy to niezwykle istotna kwestia w opowiadaniu.

5. Staraj się unikać sztampowych rozwiązań

Kobieta została zdradzona przez partnera i jest zrozpaczona, ale niespodziewanie obok wprowadza się nowy, przystojny sąsiad-wdowiec, w którym bohaterka się zakochuje, a potem żyją długo i szczęśliwie. Niby w porządku, ale czy kogoś to jeszcze zaskoczy? Oczywiście teraz niemal niemożliwe jest, by napisać coś nowego. Panuje powszechne przekonanie, że wszystko już było, a teraz możemy jedynie manipulować tekstami, które już powstały. Racja. Niemniej wciąż możemy postarać się zaskoczyć czytelnika, próbując użyć mniej oklepanych rozwiązań.

Myślę, że najtrudniej mogą mieć pisarze opowiadań kryminalnych, a najłatwiej – ci piszący w gatunku fantasy, gdzie możliwości są niemal nieograniczone. Ale to żadna reguła. Im więcej poświęcimy czasu na planowanie opowiadania, tym większa jest szansa, że wpadniemy na coś naprawdę interesującego. Ponadto im więcej przeczytamy opowiadań, tym mniejsza szansa, że powtórzymy jakąś historię.

A zatem: jak napisać opowiadanie?

To tylko kilka ważnych wskazówek spośród wielu, wielu więcej. Nie ma jednego dobrego sposobu na napisanie opowiadania. Jedno jest pewne: im więcej ćwiczymy, tym lepiej piszemy, a im więcej czasu poświęcimy danemu opowiadaniu, tym będzie lepsze (mowa o dopieszczaniu detali, nie zaś o niekończących się poprawkach). Ostatecznie to nie sam temat jest ważny, tylko to, jak do niego podejdziemy. Dobrze napisane opowiadanie o życiu gumki recepturki może być ciekawsze niż nudna, przewidywalna opowieść o apokalipsie zombie!